پت شاپ آنلاین اورنگ پت | پت شاپ اینترنتی ملزومات سگ و گربه
دوره بارداری و زایمان سگ یکی از شیرینترین و در عین حال حساسترین تجربهها برای هر سرپرستی است. فرقی نمیکند سگ شما در آستانه اولین زایمان خود باشد یا قبلاً آن را تجربه کرده باشد؛ شناخت دقیق علائم زایمان سگ، آشنایی با مراحل زایمان و تشخیص به موقع علائم خطر برای حفظ سلامت مادر و تولهها حیاتی است.
در این راهنمای جامع از اورنجپت، پاسخ تمام سوالات خود را پیدا میکنید؛ از اینکه سگ چند ماهه زایمان میکند؟ گرفته تا چکلیست وسایل لازم، نحوه مراقبت از تولهها و زمان طلایی تماس با دامپزشک.
سگ چند ماهه زایمان میکند؟ (مدت بارداری سگ)
یکی از اولین سوالاتی که برای سرپرستان سگهای باردار پیش میآید این است که طول دوره بارداری سگ چقدر است و سگ چند ماهه زایمان میکند؟
به طور کلی، دوره بارداری سگها بسیار کوتاهتر از انسانهاست. سگها معمولاً ۶۲ تا ۶۵ روز (تقریباً ۲ ماه یا ۹ هفته) پس از لقاح زایمان میکنند. البته این بازه با توجه به نژاد، تعداد تولهها و شرایط بدنی سگ میتواند بین ۵۸ تا ۶۸ روز متغیر باشد.
یک نکته بسیار مهم: اگر از زمان جفتگیری سگ شما بیش از ۶۸ روز گذشته و هنوز هیچ نشانهای از شروع زایمان دیده نمیشود، حتماً با دامپزشک خود تماس بگیرید؛ زیرا ماندن بیش از حد تولهها در رحم میتواند جان آنها و مادر را به خطر بیندازد.
سگ از چه سنی باردار میشود و سن مناسب زایمان چیست؟
اگرچه سگهای ماده بسته به نژادشان (به خصوص نژادهای کوچک) ممکن است از سن ۶ تا ۱۲ ماهگی و با اولین چرخه فحلی (فصل جفتگیری) توانایی بارداری پیدا کنند، اما اولین فحلی (عادت ماهانه یا پریود در سگ) هرگز زمان مناسبی برای بارداری و زایمان نیست.
در اولین فحلی، سگ هنوز به بلوغ کامل جسمی و اسکلتی نرسیده است. بارداری در سنین خیلی پایین میتواند باعث متوقف شدن رشد سگ مادر، زایمان سخت و حتی زایمان تولههای ضعیف یا مرده شود. اکثر دامپزشکان توصیه میکنند برای جفتگیری و اولین زایمان سگ، حداقل تا فحلی دوم یا سوم (حدود ۱/۵ تا ۲ سالگی) صبر کنید تا بدن سگ آمادگی کامل را پیدا کرده باشد.
علائم نزدیک شدن زایمان سگ چیست؟
وقتی زمان زایمان سگ نزدیک میشود، بدن او کمکم خود را برای تولد تولهها آماده میکند. این تغییرات معمولاً از چند ساعت تا یکی دو روز قبل از زایمان دیده میشوند و به سرپرست کمک میکنند زمان تقریبی زایمان را حدس بزند.
مهمترین علائم نزدیک شدن زایمان سگ
1) بیقراری و تغییر رفتار
یکی از اولین نشانهها این است که سگ آرام و قرار ندارد. ممکن است:
- مدام جابهجا شود
- نتواند یکجا آرام بماند
- به دنبال صاحبش بگردد
- بیشتر از قبل ناله یا پارس کند
این بیقراری معمولاً به دلیل شروع انقباضات و تغییرات هورمونی است.
2) لانهسازی
سگ ماده ممکن است شروع کند به:
- کندن یا چنگ زدن به پتو و جای خواب
- جمع کردن وسایل نرم
- رفتن به گوشههای خلوت و تاریک
این رفتار را لانهسازی میگویند و یعنی سگ دارد برای به دنیا آوردن تولهها محیط امنی پیدا میکند.
3) کم شدن اشتها
بسیاری از سگها در ۱۲ تا ۲۴ ساعت قبل از زایمان:
- غذا کمتر میخورند
- حتی ممکن است کامل غذا را رد کنند
این علامت در خیلی از سگها طبیعی است، اما اگر با بیحالی شدید همراه باشد باید جدی گرفته شود.
4) افت دمای بدن
یکی از دقیقترین نشانهها، افت دمای بدن است.
دمای طبیعی بدن سگ معمولاً حدود ۳۸ تا ۳۹ درجه سانتیگراد است، اما حدود ۱۲ تا ۲۴ ساعت قبل از زایمان ممکن است به حدود ۳۷ یا کمی کمتر برسد.
اگر دمای بدن سگ را مرتب اندازه بگیرید، این علامت میتواند به شما کمک کند زمان زایمان را بهتر حدس بزنید.
5) لرزش، نفسنفس زدن یا ناآرامی جسمی
با نزدیک شدن زایمان، سگ ممکن است:
- نفسنفس بزند
- بلرزد
- شکمش سفت شود
- مدام دراز بکشد و بلند شود
اینها میتواند نشانه شروع دردهای زایمانی باشد.
6) ترشحات واژینال
ممکن است ترشحات شفاف یا کمی مخاطی از ناحیه تناسلی دیده شود.
این حالت میتواند طبیعی باشد، اما اگر ترشحات:
- سبز تیره
- بدبو
- خونی و زیاد
- یا همراه با حال بد عمومی باشند
باید سریع با دامپزشک تماس بگیرید.
7) میل به تنها بودن
بعضی سگها درست قبل از زایمان دوست دارند از جمع دور شوند و در یک نقطه خلوت بخوابند. این رفتار کاملاً طبیعی است و نشان میدهد که سگ در آستانه زایمان قرار دارد.
از کجا بفهمیم زایمان واقعاً شروع شده؟
وقتی زایمان وارد مرحله اصلی میشود، معمولاً این نشانهها دیده میشود:
- انقباضات شکمی منظم
- خارج شدن مایع شفاف یا کیسه آب
- زور زدن سگ
- ظاهر شدن اولین توله
چه زمانی باید نگران شویم؟
هشدار: اگر سگ باردار شما این علائم را داشت، اما:
- بیش از ۲۴ ساعت هیچ تولهای به دنیا نیامد
- زور زدن شدید داشت ولی توله خارج نشد
- ترشحات بدبو یا سبز تیره داشت
- خیلی بیحال، ضعیف یا بیهوشمانند شد
باید فوراً با دامپزشک تماس بگیرید.
آیا باید سگ را برای زایمان به کلینیک ببریم؟
بسیاری از سرپرستان میپرسند که آیا زایمان سگ حتماً باید زیر نظر دامپزشک باشد؟ به طور کلی، اگر سگ شما سالم است و علائم خطر را نشان نمیدهد، میتواند در محیط امن خانه زایمان کند. اما در موارد زیر مراجعه به دامپزشک الزامی است:
- نژادهای خاص: نژادهایی مثل بولداگ و پشمالوهای کوچک با سر بزرگ، اغلب برای زایمان ایمن نیاز به سزارین دارند.
- سختزایی: اگر سگ بیش از ۳۰ تا ۶۰ دقیقه زور میزند اما تولهای خارج نمیشود.
- فاصله طولانی: اگر بین تولد دو توله بیش از ۴ ساعت فاصله افتاده و هنوز تولهای داخل رحم است.
- خونریزی شدید: یا ترشحات سبز تیره قبل از تولد اولین توله.
پیشنهاد اورنگ پت: همیشه شماره یک دامپزشک شبانهروزی را دم دست داشته باشید. حتی اگر قرار است زایمان در خانه انجام شود، بهتر است ۱۰ روز قبل از موعد، یک چکآپ توسط دامپزشک انجام شود تا تعداد تولهها و وضعیت قرارگیری آنها مشخص گردد.
مراحل زایمان سگ چگونه است؟
زایمان سگ در ۳ مرحله اصلی رخ میدهد که شناخت آنها برای حفظ سلامت مادر و تولهها حیاتی است:
مرحله اول: آمادهسازی (۶ تا ۱۲ ساعت)
در این مرحله انقباضات رحم شروع شده اما دیده نمیشود.
- نشانهها: بیقراری شدید، نفسنفس زدن، لرزش و امتناع از غذا.
- وضعیت جسمی: دهانه رحم باز میشود تا مسیر برای خروج تولهها آماده شود.
مرحله دوم: تولد نوزادان (۳ تا ۱۲ ساعت)
در این مرحله انقباضات شکمی کاملاً مشهود است و تولهها به دنیا میآیند.
- روند خروج: هر توله معمولاً با فاصله ۳۰ تا ۶۰ دقیقه از قبلی متولد میشود.
- رفتار مادر: سگ مادر کیسه روی سر توله را پاره کرده و با لیسیدن، تنفس او را تحریک میکند.
نکته مهم: اگر سگ بیش از ۲ ساعت زور میزند اما تولهای به دنیا نمیآید، فوراً با دامپزشک تماس بگیرید.
مرحله سوم: خروج جفت
پس از خروج هر توله، یک جفت (بافت گوشتی تیره) نیز از بدن خارج میشود.
وظیفه شما: تعداد جفتها را بشمارید؛ باید به تعداد تولهها، جفت خارج شده باشد. ماندن جفت در رحم باعث عفونت شدید میشود.
خوردن جفت: سگ مادر غریزی جفت را میخورد؛ اجازه دهید یک یا دو عدد را بخورد، اما زیادهروی در آن باعث اسهال و استفراغ سگ میشود.
پس از اتمام زایمان، سگ مادر معمولاً آرام میگیرد، تنفسش منظم میشود و تمام توجهش معطوف به لیسیدن و شیر دادن به تولهها میگردد. اگر شک دارید که تولهای در رحم باقی مانده یا نه، حتماً برای معاینه نهایی با دامپزشک مشورت کنید.
اولین زایمان سگ چه تفاوتی دارد؟
اولین زایمان سگ به دلیل بیتجربگی مادر، نیاز به مراقبت و نظارت بیشتری دارد:
- استرس و سردرگمی بیشتر: سگ ممکن است از دردهای زایمان بترسد، بیقراری شدیدتری نشان دهد یا حتی از تولههایش فرار کند.
- احتمال عدم پذیرش تولهها: گاهی در زایمان اول، سگ مادر غریزه لیسیدن و پاره کردن کیسه آب تولهها یا بریدن بند ناف را انجام نمیدهد؛ در این حالت شما باید به سرعت مداخله کنید.
- طولانیتر شدن مراحل: معمولاً مراحل آمادهسازی و زایمان اول بیشتر از زایمانهای بعدی طول میکشد.
چه وسایلی برای زایمان سگ لازم است؟
چند روز قبل از زایمان، این وسایل را در یک جعبه آماده دم دست بگذارید:
- جعبه زایمان (Whelping Box): یک کارتن یا باکس بزرگ با دیوارههای کوتاه تا تولهها بیرون نیافتند اما مادر راحت رفتوآمد کند.
- پد بهداشتی و حوله تمیز: برای خشک کردن تولهها و تمیز کردن خون و مایعات.
- نخ دندان (بدون اسانس) و قیچی ضدعفونیشده: برای بستن و بریدن بند ناف (اگر مادر این کار را نکرد).
- بتادین یا الکل: جهت ضدعفونی کردن انتهای بند ناف تولهها.
- ترازوی آشپزخانه دیجیتال: برای ثبت وزن روزانه تولهها.
- سشوار یا کیسه آب گرم: برای گرم نگه داشتن تولههای تازه متولد شده.
- سرنگ بدون سرسوزن یا فیدینگ تیوب: برای مواقع اضطراری شیردهی دستی.
چه زمانی زایمان سگ خطرناک میشود؟ (علائم هشدار)
در صورت مشاهده هر یک از موارد زیر، بدون معطلی به دامپزشکی شبانهروزی مراجعه کنید:
- تاخیر در زایمان: گذشتن بیش از ۶۸ روز از جفتگیری.
- سختزایی: زور زدن شدید و مداوم سگ برای بیش از ۳۰ تا ۶۰ دقیقه بدون تولد هیچ تولهای.
- فاصله طولانی: گذشتن بیش از ۲ ساعت از تولد یک توله، در حالی که میدانید هنوز توله دیگری در رحم باقی مانده است.
- ترشحات غیرعادی: ترشح مایع سبز تیره یا سیاه قبل از تولد اولین توله (نشانه پارگی جفت).
- خونریزی شدید: خارج شدن خون روشن و زیاد از واژن.
- بیحالی مفرط: لرزش شدید، تب، تشنج یا غش کردن سگ مادر.
بعد از تولد تولهها چه کار کنیم؟
بعد از تولد هر توله، این کارها را انجام دهید:
- مطمئن شوید راه تنفس توله باز است و کیسه اطرافش پاره شده است.
- توله را با حوله تمیز و خشک کنید تا گرم بماند.
- اگر مادر توله را لیس نزد یا بند ناف را نبرید، با وسایل استریل کمک کنید.
- تولهها را در محیطی گرم نگه دارید چون سریع دچار افت دما میشوند.
- وزن تولهها را ثبت کنید تا مطمئن شوید رشد طبیعی دارند.
- اگر توله شیر نمیخورد یا ضعیف است، باید سریع برای تغذیه کمکی از شیرخشک توله سگ استفاده شود.
اگر توله نمیتواند از مادر شیر بخورد، شیر گاو مناسب نیست و باید از شیرخشک مخصوص توله سگ استفاده شود.
مراقبت و تغذیه سگ مادر بعد از زایمان
سگ مادر برای بازیابی انرژی از دست رفته و تولید شیر کافی برای تولهها، به تغذیهای متفاوت نیاز دارد:
- غذای پرانرژی: در دوران شیردهی، نیاز بدن مادر به کالری تا ۳ برابر افزایش مییابد. بهترین گزینه در این دوران، استفاده از غذای خشک سگ با کیفیت بالا؛ زیرا این غذاها سرشار از کلسیم و پروتئین هستند که برای تولید شیر حیاتی است. توجه کنید که در روزهای اول، غذای نرم، باکیفیت و پرانرژی به او بدهید.
- دسترسی دائمی به آب: تولید شیر باعث کمآبی بدن مادر میشود، پس همیشه ظرف آب تمیز و تازه در کنار او بگذارید.
- تعداد وعدههای بیشتر: به جای دو وعده بزرگ، 3 الی 5 وعده غذای مغذی در اختیار مادر قرار دهید. تغذیه خوب بعد از زایمان به تولید شیر، بازیابی بدن مادر و سلامت تولهها کمک میکند.
- نظافت محیط: جای خواب مادر را مرتب تمیز کنید تا از عفونتهای احتمالی (مثل ورم پستان) جلوگیری شود.
- اگر بیحال، تبدار یا بیاشتها شد، باید دامپزشک او را بررسی کند.
جمعبندی: زایمان سگ، تجربهای حساس و شیرین
زایمان سگ یکی از حساسترین دورانهای زندگی اوست که نیاز به مراقبت، آگاهی و صبر شما دارد. با دانستن علائم نزدیکی زایمان، فراهم کردن یک محیط آرام و لانهسازی مناسب، میتوانید استرس سگ مادر را به حداقل برسانید. در اکثر موارد سگها به خوبی از پس زایمان برمیآیند، اما همیشه شماره یک دامپزشک شبانهروزی را برای موارد اضطراری دمدست داشته باشید. سلامت مادر و تولهها اولویت اول است.
در نهایت، زایمان سگ فرآیندی طبیعی است که در بیشتر مواقع بدون مشکل سپری میشود. وظیفه شما به عنوان سرپرست، فراهم کردن محیطی امن، آرام و تمیز برای لانهسازی سگ و همچنین نظارت دقیق بر روند به دنیا آمدن تولههاست. با آماده کردن وسایل مورد نیاز از قبل و تقویت تغذیه سگ مادر با غذاهای پرانرژی و باکیفیت، میتوانید این دوره حساس را با موفقیت و سلامت کامل حیوان خانگیتان پشت سر بگذارید.
